"دکتر مرجان بشرزاد "متخصص کودکان در گفتگو با امروله اظهار داشت :یکی از بیماری های شایع کودکان در فصل تابستان ، بیماری های اسهالی است اصطلاح گاستروآنتریت ،برای عفونت های باکتریال ،ویرال و پاتوژن های انگلی به کار می رود . حملات زودرس و مکرر اسهال در زمان بحرانی تکامل ،خصوصا اگر همراه با سوء تغذیه عفونت های همزمان و کم خونی باشد، ممکن است اثرات دراز مدتی در رشد خطی و همینگور در عملکرد جسمی و شناختی کودکان داشته باشد ؛و بیماری اسهالی کودکان مسئول حدود 18% مرگ و میر در کودکان می باشد .
علل اسهال :گاستروآنتریت به علت عفونی ایجاد میشود که یا از طریق مدفوعی دهانی و پا با مصرف غذا و آب آلوده انتقال می یابد .
از علل میکروبی ،شایعترین آنها در کشورهای در حال توسعه: سالمونلا و شیگالات ها عامل اسهال اند و شایعترین علت ویروسی روتاویروس است که تقریبا مسئول 35% حملات اسهال حاد آبکی بالقوه کشنده است و از علل انگلی نیز ژیاردریا و آمیب از علل شایع می باشد .
عوامل خطر ساز اسهال :
1- آلودگی محیط 2- افزایش تماس با آنتروپاتوژن ها
سایر عوامل شامل :
1- سن پایین 2- نقص ایمنی 3-بیماری سرخک 4-سوء تغذیه 5- عدم شیردهی انحصاری توسط مادر از دیگر عوامل خطر ساز هستند
سوء تغذیه سبب افزایش چند برابر خطر اسهال و مرگ و میر آن می شود . در کودکان مبتلا به کمبود ویتامین A خطر مرگ به علت اسهال و نیز سرخک و مالاریا تا 24% و 20%می یابد .
کمبود روی نیز خطر مرگ و میر ناشی از اسهال ، عفونت ریه (پنومونی) و مالاریا را افزایش می دهد . اکثر موارد اسهال در عرض یک هفته خوب میشوند و نسبت کمی بیشتر از 2 هفته گول میکشد و به اسهالی که بطور حاد شروع ، ولی حداقل 14روز باقی بماند " اسهال پایدار " گفته میشود .
علایم بالینی گاستروآنتریت : شامل اسهال آبکی ، استفراغ ، کرامپهای شکمی ، گاهی تب ، زور وپیچه و گاهی بصورت اسهال خونی می باشد که البته بعضی از بیماران بسته به شدت بیماری ،بعضی از علایم را دارا می باشد .
عوارض : مهمترین عارضه اسهال دهیدراته شدن و یا کم آب شدن کودک است که اگر به موقع درمان نشود باعث ایجاد شوک و در نهایت مرگ در کودک می شود و عدم درمان به موقع و یا درمان نامناسب کم آبی (دهیدراتاسیون )(از دست دادن آب بدن )خود باعث عوارض جبران ناپزیری از جمله : نا بینایی ، ورم مغز و ..... میشود .و سوء تغذیه ، عفونت های ثانویه از عوارض دیگر درمان نا مناسب اسهال می باشد .
درمان : حتما باید به پزشک مراجعه شود و از درمانهای سنتی به ویژه برای بچه های کوچک (زیر دوسال )جدا پرهیز شود . مهمترین قدم اول درمان تامین مایعات از دست رفته بدن (چه از طریق دفع مدفوع و چه از طریق استفراغ )از طریق خوراکی (ORS)یا تجویز سرم است .
تجویز روی که باعث بهبود سریعتر اسهال می شود که به مدت 10- 14 روز است و نیز استفاده از باکتریهای غیر پاتوژن (پروبیوتیک ) برای پیشگیری و درمان اسهال در کشور های در حال توسعه می شود .
داروهای کاهش دهنده حرکت روده ( مثل لوپرامید ) در اسهال کودکان اصلا توصیه نمی شود .
در درمان استفراغ بهترین و موثرترین و کم عارضع ترین دارو " اندانترون " است .
تجویز آنتی بیوتیک : در بعضی از موارد تجویز به موقع آنتی بیوتیک می تواند از طول مدت و شدت اسهال بکاهد و از عوارض جلوگیری می کند .
توصیه های خانگی :
1- نوشابه های بدون گاز ، اب میوه ،چای برای درمان نگهدارنده و جبران کم آبی مناسب نیستند چون اسمولالیته آنها بالا و غلظت سدیم آنها کم است .
2-غذاهایی که حاوی برنج ،گندم ، عدس ، سیب زمینی ، نان ، غلات ،گوشت لخم، ماست (خصوصا ماست پرو بیوتیک ) و میوه(موز،هویج ،سیب) و سبزیجات پخته شده مناسب هستند .
3- اسهال مسافرتی : عارضه شایع مسافرین کشورهای در حال توسعه است . اسهال مسافرتی در میان مسافرینی که از کشورهای پردرامد آمده اند ، ودر فصل تابستان و در مناطق با اب و هوای گرمتر شایعتر است و اسهال مسافرتی خود را به صورت ابکی نشان میدهد .
4- مهمترین و بهترین راه پیشگیری اسهال های مسافرتی این است که از نوشیدنی ها و غذاهای بسته بندی شده در بطری و کنسروی و از آب جوشیده استفاده شود . نبایستی از یخ ، سالاد ،یا میوه ای که خودتان پوست نکنده اید استفاده نمایید .
در صورت امکان غذا را داغ و بعد مصرف نمایند و از خوردن غذاهای رستئران ها که میتوانند خطرساز باشند هم اجتناب کنند و همچنین شنا در استخرها و یا پارک های آبی و ... نیز میتواند آلوده کننده باشد.