پایگاه خبری تحلیلی امروله20:22 - 1405/03/30

ریشه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حادثه کربلا  

مسئول نمایندگی ولی فقیه سپاه صحنه گفت: حوادث بزرگ تاریخی معمولاً حاصل یک عامل نیستند، بلکه مجموعه‌ای از عوامل مختلف در شکل‌گیری آن‌ها نقش دارند. حادثه کربلا نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای درک بهتر این واقعه باید ریشه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن را بررسی کرد.  

به گزارش امروله ،

حجت‌الاسلام والمسلمین سلمان کریمی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری امروله اظهار داشت: از منظر تاریخی، یکی از نقاط مهم در این زمینه ماجرای سقیفه بنی‌ساعده است. پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله تلاش فراوانی کردند تا قبایل مختلف عرب را حول محور ایمان و توحید متحد کنند، اما پس از رحلت ایشان، برخی تعصبات قبیله‌ای که از دوران جاهلیت باقی مانده بود دوباره نمایان شد. در ماجرای سقیفه، معیارهایی مانند قبیله و شیخوخیت در تعیین خلافت تأثیرگذار شد. برخی تاریخ‌پژوهان این رخداد را نخستین انحراف در مسیر حکومت اسلامی می‌دانند؛ انحرافی که در بلندمدت زمینه را برای قدرت گرفتن بنی‌امیه فراهم کرد.

 

وی افزود: تاریخ پر از شگفتی‌هاست. ابوسفیان و فرزندش معاویه سال‌ها در برابر پیامبر اسلام ایستادگی کردند و سرانجام پس از فتح مکه ناچار به پذیرش اسلام شدند و در شمار «طلقا» قرار گرفتند. اما حدود سی سال بعد، معاویه به قدرت رسید و در دوران او خلافت اسلامی عملاً به یک حکومت سلطنتی و موروثی تبدیل شد.

 

کریمی بیان داشت : یکی از مهم‌ترین عوامل اجتماعی، لغزش خواص بود. خواص در جامعه اسلامی کسانی بودند که امتیازاتی مانند پیشگامی در پذیرش اسلام، هجرت از مکه، حضور در جنگ‌های صدر اسلام مانند بدر و احد، قرابت با پیامبر، نقش در کتابت قرآن و حدیث و یا شهرت به زهد و عبادت داشتند.

 

سلمان کریمی تاکید کرد : دو عامل مهم در این زمینه نقش داشت؛ نخست دنیاگرایی بود که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله بارها درباره دلبستگی به دنیا در میان امت اسلامی هشدار داده بودند. پس از فتوحات ایران، روم و مصر، ثروت زیادی وارد سرزمین‌های اسلامی شد و بنی‌امیه با استفاده از همین ثروت بسیاری از افراد را تطمیع کردند.

 

وی افزود عامل دوم، جاه و مقام‌طلبی بود. برای نمونه، طلحه و زبیر با امید دستیابی به موقعیت و قدرت نزد امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام آمدند، اما وقتی دیدند به خواسته‌هایشان نمی‌رسند، ماجرای جنگ جمل را رقم زدند. همچنین عمر بن سعد برای رسیدن به حکومت ری حاضر شد در برابر امام حسین علیه‌السلام قرار بگیرد.

 

 

کریمی بیان داشت: در حوزه فرهنگی نیز چند عامل مهم وجود داشت. یکی از آن‌ها «اجتهاد در برابر نص» بود؛ یعنی در مواردی که سخن صریح پیامبر اکرم وجود داشت، برخی افراد با برداشت‌های شخصی عمل کردند. در حالی که قرآن می‌فرماید: «وَما آتاکُمُ الرَّسولُ فَخُذوهُ وَما نَهَاکُم عَنهُ فَانتَهوا».

 

وی افزود:موضوع دیگر، منع کتابت حدیث در دوره برخی از خلفا بود که باعث شد بخشی از احادیث پیامبر نقل یا ثبت نشود. در چنین فضایی، زمینه برای جعل حدیث فراهم شد و افرادی در فضیلت بنی‌امیه روایت‌های ساختگی منتشر کردند و افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دادند.

 

 

کریمی در پایان خاطر نشان کرد : مجموعه این عوامل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی باعث شد جامعه اسلامی دچار انحراف شود و بسیاری از مردم حقیقت را به‌درستی تشخیص ندهند. در چنین شرایطی عده‌ای در برابر فرزند پیامبر اسلام، امام حسین علیه‌السلام، ایستادند و سرانجام حادثه عظیم و دردناک کربلا رقم خورد.